تاریخ ارسال : ۹۳/۰۹/۲۶



مروری بر نظریه های روان درمانی و شخصیت آدلر

مفاهیم بنیادی نظریه شخصیت آدلر

۱- اهداف تخیلی

۲- تلاش برای برتری
۳- احساسات حقارت
۴- علاقه اجتماعی
۵- شیوه زندگی
۶- من خلاقه
تعریف مفاهیم بنیادی نظریه شخصیت آدلر

  • اهداف تخیلی: زندگی روانی ما مجموعه‏ای از افکار تخیلی ماست (انتظارات ما از آینده است و علت ذهنی رویدادهای روانی ما هستند) که ممکن است در واقعیت وجود نداشته باشند.
  • تلاش برای برتری: آدلر ابتدا گفت انسانها پرخاشگر (تهاجمی) هستند و بعد واژه تهاجم را به «میل به قدرت» تبدیل کرد.پس از مدتی از واژه «میل به قدرت» دست کشید و تلاش برای نیل به تفوق و برتری را جایگزین کرد (تهاجمی بودن، مقتدر بودن و برتر بودن). برتر بودن یعنی ارتقای خود و خودشکوفایی. برتری‏طلبی در حل مشکلات انسان متجلی می‏شود. برتری یک اصل ذاتی و پویا است.
  • احساس حقارت و مکانیسم جبران: علت تمام پیشرفت‏ها و بهبودیها در ابعاد مختلف، احساس حقارت است. این جا است که تعارض مردانه را مطرح می‏کند جایی که انسان‏ها دچار حقارت می‏شود، دست به اعتراض مردانگی می‏زنند.
  • علاقه اجتماعی: امری ذاتی در انسان است. معادل همدلی و هماهنگی است.
  • شیوه زندگی یا (life style): راه و روشی که هر فرد برای جبران احساس حقارت در پیش می‏گیرد شیوه زندگی او است. مجموعه اعتقادات: نمونه‏های عادتی رفتار: شرایط اجتماعی و شخصی است که در رویا، تفکرات و احساسات فرد نمود پیدا می‏کند.

اعتقادات مربوط به شیوه زندگی به ۴ دسته تقسیم می‏شوند:

  • مفهوم خود
  • خودآرمانی
  • تصویری از جهان اطراف
  • اعتقادات اخلاقی
  • من خلاقه: «من خلاقه» نقش مخمری را داردکه بر روی حقایق دنیا عمل می کند و آنها را تغیر شکل می دهد. «من خلاقه» به زندگی معنی می بخشد و هدف و همچنین وسیلۀ رسیدن به هدف را ابداع می کند.

«من خلاقه» شاهکار آدلر است، یعنی هرکس شخصیت خویش را بر مبنای وراثت و تجربه  بوجود می‏آورد.

 

ماهیت انسان
انسان کل‏نگر- غایت‏انگار- پدیده‏شناختی است. انسان در حال شدن است انسان دارای من خلاقه است. موجودی انتخاب‏گر است به اعتقاد آدلر روح انسان از یک ماده ارثی سرچشمه می‏گیرد که  عملکرد فیزیکی و روانی دارد و تحت تأثیر عوامل اجتماعی است.

 

مفهوم اضطراب و بیماری روانی
بیماری روانی قصور در یادگیری و نتیجه ادراکات و تصورات معیوب و منحرف است. نداشتن تمدن باعث بیماری روانی است و می‏توان گفت بیماری روانی در حقیقت تلاشی است برای رها کردن فرد از احساس حقارت و میل به برتری.
پیروان آدلر هدفهای کودک مأیوس را به ۴ گروه طبقه‏بندی کرده‏اند.
۱- توجه طلبی

۲- قدرت‏طلبی

۳- گرفتن انتقام

۴- اذعان صریح به نقص و ناکامی
روان درمانی
چون در این نظریه، فرد به این دلیل که یک فرد مأیوس است و علاقه اجتماعی فرد مختل شده است در روان درمانی فرد تشویق و قوت قلب داده می‏شود تا علاقه اجتماعی فرد بیدار شود. و آدلریهای امروزی نیروی اصلی برانگیزنده رفتار را علاقه‏ اجتماعی می‏دانند. هدف عمده درمان بیدار کردن علاقه اجتماعی و از بین بردن یأس است و هدف درمان تغییر رفتار نیست بلکه تغییر انگیزه‏هاست.

 

فرآیند درمان آدلری‏ها
۱- ایجاد رابطه حسنه (برابر و خالصانه)

۲- تجزیه و تحلیل مشکلات

۳- بینش و تعبیر

۴- جهت‏گیری مجدد (بازنگری آدلری­ها بر نحوه شیوه زندگی و تعبیر و تفسیر آن تأکید دارند و از طریق تعبیر و تفسیر آن به بینش می‏رسند.

 

انواع اشتباهات اساسی:

  • تعمیم‏های افراطی مثل (همه مردم دشمن من هستند)
  • هدفهای غلط و غیرممکن (من باید همه را راضی نگه دارم)
  • سوء ادراک از زندگی- نیازها و خواسته ها مثلاً: زندگی هیچ وقت به من فرصت نفس کشیدن نمی‏دهد.
  • انکار ارزشهای خویش من شایستگی آن را ندارم.
  • ارزش‏های غلط، مثل من باید اول بشوم حتی اگر پا بر دوش دیگران بگذارم.

تعبیر و تفسیر رویا توسط آدلریها:

رویا را فعالیتی در جهت حل مسائل آینده می‏دانند. در حقیقت آدلریها رویا  را به منزله یک «کارخانه عواطف» می‏دانند، یعنی رویا یک آمادگی برای آینده‏ای نزدیک است و تعبیر رویاها بر مبنای هدفی صورت می‏گیرد که درمانجو آن رویا را تعقیب می‏کند. هدف اصلی آدلریها در تعبیر رویا، احساسات مراجع است.

 تکنیکهای آدلریها:

تعیین تکلیف: مراجع در فاصله بین دو جلسه درمان کاری که از آن می‏ترسد آن کار را انجام می‏دهد مثلاً مراجعی ترس از بیان کردن تقاضایش برای ازدواج را دارد هفته بعد قرار می‏شود این کار را انجام دهد.
 تکنیک دکمه فشار: در این تکنیک از فرد خواسته می‏شود چشمانش را ببندد و از میان تجاربش یک رویداد لذت بخش را تداعی کند و احساس همراه با این رویداد را بیان کند. و دوباره می‏گوییم ببیند و یک رویداد بد را تجسم کند و احساسات همراه با این را. این کار را برای این انجام می‏دهند که احساسات با عزم و اراده فرد بوجود می‏آید و فرد می‏آموزد که فرد خالق این احساسات است.
تکنیک تجربه آها (Aha): در این تکنیک مراجع اعتماد به نفس و خوش‏بینی پیدا می‏کند.
تکنیک گفتگو و مشورت با والدین: به منظور فهمیدن این نکته که چگونگی ترتیب تولد کودک و  اثر احتمالی این پدیده در رفتار کودک مشخص شود.
تکنیک جلسه مشاوره خانوادگی نمایشی: در حضور گروهی از والدین است که مسائل مشترکی دارند.
تکینیک سوال: سوال مشخص می‏کنند آیا شخص مورد نظر مشکلاتش روان‏شناختی است یا فیزیولوژیکی.
تکنیک تف انداختن در سوپ مراجع: یعنی بی‏اعتبارسازی کار مراجعان مثلاً مادر پولدار می‏گوید من تمام زندگی و پولم را صرف بچه‏هایم کردم. آدلریها می‏گویند چقدر بد است که آدم وقتی برای نشان دادن خودش نداشته باشد.
تکنیک قصه تناقضی: از بیمار خواسته می‏شود که نشانه‏هایش را تشدید کند و کاری که فرد انجام می‏دهد مثل شستن دست را بیشتر انجام دهد.
درمان آدلر روی علاقه اجتماعی تأکید دارد و ۲ اصل اساسی درمان:
۱- بیمار را به سوی خود جلب کنیم.
۲- او را ترغیب و امیدوار کنیم.

کمک‏های معنوی آدلر

۱- نظریه‏ای در مورد احساس حقارت دارد. معتقد است در واقع این احساس حقارت است که باعث رشد کودک می‏شود.
۲- تأکید بر کیفیت محیط خانواده و شبکه روابط اجتماعی دارد.
۳- علاقه اجتماعی: شنیدن با گوش‏های دیگران، دیدن با چشم‏های دیگران (همدلی). آدلر علاقه اجتماعی را جبران درست و مسلم تمام نقطه ضعفهای بشریت می داند.
۴- protest masculine اعتراض مردانگی مبتنی بر عقده حقارت و احساس ضعف داشتن است. انسان‏ها در موقع ضعف به اعتراض مردانگی روی می‏آورند.
۵- آدلر مفهوم دو بعدی خودآگاه و ناخودآگاه را رد کرد.
۶- وی معتقد است: منِ خلاقه است که باعث بی‏همتایی شخصیت است.
تحول فکری آدلر
آدلر تحت تأثیر رواقیون قرار گرفت. رواقیون اعمال انسان را زاده تفکر انسان می‏دانستند.
آدلر مفهوم امور مطلق، غلبه یافتن، منطق خصوصی  را از کانت گرفته است.
آدلر با نیچه در اراده میل به قدرت وجه اشتراک دارد.
آدلر کمال انسان را در علاقه اجتماعی می‏دید. یکی از تأثیرات دیگرش از ویهینگر بود که جبرگرایی را رد می‏کند و آینده انسان را مهم می‏داند.
دیدگاه آدلر در برخورد با مسائل انسانی: آینده‏نگر- کل‏نگر- غایت‏انگار (فینالیست) پدیده‏شناختی است.


ارسال دیدگاه